Kaizen.az - Fərdi İnkişaf Platforması

Kaizen/ Fərdi İnkişaf

Vaxtımız Hara Gedir? Parkinson Qanunu və Beynimizin Ən Böyük İllüziyası

"Bu işi görmək üçün mənə tam bir həftə vaxt verin" dediyiniz an, beyniniz həmin işi həqiqətən də 7 günə yaymaq üçün gizli bir mexanizm işə salır. Təqvimdəki boşluqlar dolur, xırda detallar şişirdilir, lazımsız yoxlamalar artır və nəticədə 2 saata görülə biləcək iş tam bir həftənizi alır. 1955-ci ildə britaniyalı tarixçi Sir Sesil Parkinson məşhur qanununu formalaşdırarkən məhz bu reallığı hədəf almışdı: "İş, onu bitirmək üçün ayrılan vaxtı doldurmaq üçün uzanır." Kaizen.az oxucularının hər gün üzləşdiyi, amma nadir hallarda adını qoyduğu bu psixoloji tələ, əslində məhsuldarlığımızın və enerjimizin əsas qatilidir.

Beynimiz Niyə Boş Vaxtı Sevir?

Parkinson Qanununun arxasında saf psixologiya dayanır. İnsan beyni təbii olaraq enerjiyə qənaət etməyə proqramlaşdırılıb. Əgər bir tapşırığa 5 gün vaxt verilibsə, beyin qənaət rejiminə keçir: tələsməyə ehtiyac yoxdur, hər şeyi həddindən artıq mükəmməl etmək olar, ara vermək olar. Lakin burada gizli bir tələ var — "vaxt bolluğu" illüziyası.

Vaxtımız çox olduqca, məsələyə fokuslanmaq əvəzinə ətrafda yayıncıqlar (sosial şəbəkələr, sonsuz e-poçt yoxlamaları, lazımsız iclaslar) axtarırıq. İş özü-özlüyündə çətin olduğundan deyil, ona ayırdığımız süni dözümlülük müddəti uzandığı üçün çətinləşir. Məşhur "həftəsonu effekti" də buradan qaynaqlanır: bütün həftə uzatdığımız layihəni, son günün təzyiqi və qısa vaxt limiti sayəsində möcüzəvi şəkildə bir neçə saata bitiririk. Deməli, problem vaxtın azlığında deyil, məhz vaxtın həddindən artıq çox olmasındadır.

Mükəmməlliyyətçilik və İsrafçılıq (Muda)

Yaponların Kaizen fəlsəfəsində Muda (israfçılıq) anlayışı var. Parkinson Qanunu ofis mühitində ən böyük Muda növlərindən biri olan artıq emal (overprocessing) yaratmağa xidmət edir. Bir təqdimat hazırlamaq üçün 3 günümüz varsa, şriftləri dəyişmək, rənglərlə oynamaq və ya slaydların yerini dəyişmək üçün saatlar xərcləyirik. Halbuki oxucunun və ya rəhbərin diqqətini çəkəcək əsas məqamlar ilk 1 saatda hazır ola bilərdi. Ayrılan artıq vaxt, bizi məhsuldar etmir — əksinə, işi lazım olduğundan daha mürəkkəb və yorucu edir.

Parkinson Qanununu Öz Xeyrimizə Necə Çevirməli?

Bu psixoloji dövrədən çıxmaq üçün vaxtı idarə etməyə yox, məhdudlaşdırmağa çalışmalıyıq. İş həyatınızda Parkinson qanununu tərsinə çevirmək üçün bu praktiki addımları ata bilərsiniz:

Süni Deadline (Vaxt limiti) tətbiq edin: Normalda 3 gün vaxt alacaq bir hesabatı özünüz üçün "bu gün saat 17:00-a qədər bitməlidir" deyərək məhdudlaşdırın. Görəcəksiniz ki, beyniniz lazımsız detalları ataraq birbaşa əsas hədəfə fokuslanır.
Pomodoro və vaxt blokları: Böyük tapşırıqları böyük zaman dilimlərinə deyil, sərt 25-30 dəqiqəlik bloklara bölün. Qısa zaman çərçivəsi beyində təzyiq yaradaraq təxirəsalma (procrastination) vərdişini qırır.
80/20 Qızıl Qaydası: İşin 80% nəticəsini verən 20% hissəsinə fokuslanın. Qalan vaxtı isə boş detallarla doldurmaqdan imtina edin.

İş saatlarımız niyə həmişə çatmir sualının cavabı işin çoxluğunda deyil, vaxtın idarəedilməsindəki psixoloji boşluqlardadır. Vaxtı uzatmaq əvəzinə onu daraltmağı öyrəndiyimiz zaman, həm peşəkar effektivliyimiz artır, həm də axşam evə daha az yorğun və daha çox azad vaxtla gedirik.

Yazar

İstifadəçi adı:
kaizen
Ad Soyad:
Kaizen.az
Məqalə sayı:
259

Əlaqəli məqalələr

CV hazırlayarkən nələrə diqqət yetirməli

07.03.2021

Fərdi İnkişaf

Günümüzün qlobal problemlərindən biri: - CV göndərirəm lakin heç bir vakansiyadan geri dönüş almıram. Niyə? Bunun əsas səbəblərindən biri CV-nin düzgün hazırlanmaması və əsas məqamlara diqqət yetirilməməsidir. Bu məqalədə sizlər üçün CV-də hansı məsələlərə diqqət yetirməli olduğunuzu addım-addım qeyd etmişik.