employment.az employment.az

Dərc olunma tarixi

24.05.2024 Texnologiya

Baxış sayı

eye 222

Oxunma müddəti

clock 5 dəq

SETİ Layhəsi (Dünya xaricində İntellektual Həyatın Axtarışı)

SETI (Search for Extraterrestrial Intelligence - Dünya xaricində İntellektual Həyatın Axtarışı) layihəsi, dünyadan kənarda ağıllı həyat formalarının axtarışı üzrə ən tanınmış və geniş miqyaslı tədqiqat proqramıdır. SETI layihəsi, dünyadan kənar sivilizasiyaların varlığını aşkar etmək və onlarla ünsiyyət qurmaq məqsədilə müxtəlif texnologiyalar və metodlar istifadə edir. Bu məqalədə, SETI layihəsinin tarixi, metodları, əsas nailiyyətləri, qarşılaşdığı çətinliklər və gələcək perspektivləri ətraflı şəkildə müzakirə olunacaq.

SETI layihəsinin tarixi 1960-cı illərə qədər uzanır. İlk SETI tədqiqatı, 1960-cı ildə Frank Drake tərəfindən həyata keçirilən "Ozma Layihəsi" ilə başladı. Bu layihə, Yerdən 11 işıq ili uzaqlıqdakı iki yaxın ulduz olan Tau Ceti və Epsilon Eridani istiqamətində radio siqnalları axtarırdı. Hər iki ulduzdan heç bir ağıllı həyat siqnalı alınmasa da, bu tədqiqat dünya-dan kənar həyatın axtarışında yeni bir dönəmin başlanğıcını qoydu.

1970-ci illərdə NASA, SETI layihəsinə maraq göstərməyə başladı. 1978-ci ildə NASA, Ames Tədqiqat Mərkəzində (ARC) SETI proqramını başlatdı. 1992-ci ildə NASA, "High Resolution Microwave Survey" (HRMS) adlı böyük bir SETI layihəsinə start verdi. Lakin bu layihə, bir il sonra maliyyə problemləri səbəbindən dayandırıldı.

NASA'nın dəstəyini itirdikdən sonra, SETI layihəsi özəl təşəbbüslər və bağışlar vasitəsilə davam etdirildi. 1984-cü ildə Paul Allen, Carl Sagan və digər alimlərin dəstəyi ilə SETI İnstitutu yaradıldı. Bu institut, SETI layihələrini koordinasiya etmək və maliyyələşdirmək məqsədi daşıyır.

SETI Metodları

SETI layihəsi, əsasən radio astronomiyası və optik astronomiya vasitəsilə həyata keçirilir. Bu iki əsas metod, kosmik siqnalların axtarışı və təhlili üçün istifadə olunur:

Radio Astronomiya - SETI layihəsində ən çox istifadə edilən metod radio astronomiyadır. Bu metod, kosmik mənbələrdən gələn radio dalğalarını təhlil edir. Radio teleskoplar, kosmosdan gələn zəif radio siqnallarını aşkar edə biləcək həssaslıqla təchiz edilmişdir. Bu siqnallar, təbiətcə mövcud ola biləcək müxtəlif fenomenlərdən gələ bilər və ya ağıllı sivilizasiyalar tərəfindən göndərilmiş ola bilər. Radio siqnalların təhlili, potensial olaraq dünya-dan kənar həyatın mövcudluğunu aşkar edə bilər.

Optik Astronomiya - lazer siqnallarının axtarışında istifadə olunur. Ağıllı sivilizasiyalar, güclü lazerlər vasitəsilə uzaq məsafələrə siqnal göndərə bilərlər. SETI layihəsində bu cür siqnalları aşkar etmək üçün xüsusi detektorlar və teleskoplar istifadə olunur. Optik SETI, radio SETI-nin tamamlayıcısı olaraq qəbul edilir və ağıllı həyatın axtarışında yeni imkanlar açır.

Əsas Nailiyyətlər və Tapıntılar

SETI layihəsi, dünya-dan kənar həyatın axtarışında bir neçə əhəmiyyətli nailiyyət əldə etmişdir. Bu nailiyyətlər, həm texnoloji irəliləyişlər, həm də tədqiqat metodlarının inkişafı ilə əlaqədardır:

Arecibo Mesajı - 1974-cü ildə, Frank Drake və Carl Sagan da daxil olmaqla bir qrup alim, Arecibo radioteleskopundan M13 globulyar klasterinə bir mesaj göndərdilər. Bu mesaj, insanlığın yerini, DNT strukturunu, insan formasını və Günəş sistemini təsvir edən bir informasiya paketidir. Arecibo mesajı, dünya-dan kənar sivilizasiyalarla ünsiyyət qurmaq cəhdinin simvolu olmuşdur.

Kepler Layhəsi - Kepler kosmik teleskopu, Yerdən kənarda yaşamaq üçün əlverişli olan planetlərin axtarışında əhəmiyyətli rol oynadı. Kepler layihəsi, 2,600-dan çox ekzoplanet aşkar etmişdir. Bu planetlərdən bəziləri, yaşayış zonasına (habitable zone) daxil olan və potensial olaraq həyat üçün uyğun olan planetlərdir. Kepler layihəsinin nəticələri, dünya-dan kənar həyatın mövcudluğu ehtimalını artırmışdır.

Breakthrough Listen - dünyadan kənar həyatın axtarışında ən böyük maliyyələşdirilən layihələrdən biridir. Bu layihə, 2015-ci ildə işə salındı və 10 il ərzində 100 milyon dollar büdcə ilə həyata keçirilir. Breakthrough Listen, ən güclü radio və optik teleskoplar vasitəsilə dünya-dan kənar sivilizasiyaların siqnallarını axtarır. Layihə, SETI tədqiqatlarını genişləndirərək, daha geniş bir ərazidə və daha yüksək həssaslıqla siqnalları təhlil edir.

Qarşılaşdığı Çətinliklər

SETI layihəsi, bir neçə ciddi çətinliklərlə üzləşir:

Maliyyələşmə - SETI layihəsi, uzun müddət maliyyə çətinlikləri ilə üzləşmişdir. Layihənin davamlılığı və genişlənməsi üçün sabit maliyyələşmə mənbələri tapmaq çətindir. Hökumət maliyyələşməsinin azaldılması və özəl sektorun dəstəyi ilə layihənin inkişafı məhdudlaşır.

Texnoloji Məhdudiyyətlər -  Kosmosdan gələn zəif siqnalları aşkar etmək üçün yüksək həssaslığa malik texnologiyalar tələb olunur. Radio və optik teleskopların inkişafı və bu siqnalların təhlili üçün daha müasir texnologiyaların tətbiqi vacibdir. Mövcud texnologiyalarla bəzi siqnalların qaçırılması ehtimalı da mövcuddur.

Siqnalların Şifrələnməsi - Dünyadan kənar sivilizasiyalar tərəfindən göndərilən siqnalların aşkar edilməsi və təhlili üçün siqnalların şifrələnməsi məsələsi də çətinliklər yaradır. Bu siqnallar, tanınmayan bir dildə və ya formatda ola bilər və onların deşifrə edilməsi üçün xüsusi texnologiyalar və metodlar tələb olunur.

Gələcək Perspektivlər

SETI layihəsinin gələcəyi parlaqdır və bir neçə maraqlı perspektivlərə malikdir:

Daha Geniş Ərazilərin Tədqiqi - SETI layihəsi, daha geniş ərazilərdə və daha dərin kosmik bölgələrdə siqnalları axtarmaq üçün genişlənməyə davam edəcək. Bu, daha çox ulduz və planet sistemlərinin təhlilini və potensial olaraq daha çox siqnalın aşkar edilməsini təmin edəcək.

Yeni Texnologiyaların Tətbiqi - SETI layihəsi, yeni və daha həssas texnologiyaların tətbiqi ilə inkişaf etdiriləcək. Bu, radio və optik teleskopların modernləşdirilməsi və yeni siqnal təhlili metodlarının tətbiqi ilə mümkündür. Yeni texnologiyalar, daha zəif və uzaq siqnalların aşkar edilməsini təmin edəcək.

Beynəlxalq Əməkdaşlıq - SETI layihəsi, beynəlxalq əməkdaşlıq və məlumat mübadiləsi ilə daha da güclənəcək. Fərqli ölkələr və tədqiqat mərkəzləri arasında əməkdaşlıq, tədqiqat resurslarının daha effektiv istifadə edilməsini və daha geniş bir məlumat bazasının yaranmasını təmin edəcək.

SETI layihəsi, dünya-dan kənar ağıllı həyatın axtarışında mühüm bir rol oynayır və insanlığın kosmik perspektivlərini genişləndirir. Bu layihə, dünya-dan kənar sivilizasiyaların mövcudluğunu aşkar etmək və onlarla ünsiyyət qurmaq məqsədilə müxtəlif texnologiyalar və metodlar istifadə edir. SETI-nin tarixi, nailiyyətləri və qarşılaşdığı çətinliklər, bu layihənin əhəmiyyətini və gələcək perspektivlərini daha yaxşı anlamağa kömək edir. SETI layihəsi, insanlığın kosmosdakı yerini və rolunu daha yaxşı anlamağa və dünya-dan kənar həyatın mövcudluğunu müəyyən etməyə çalışır.

 
heart save

S.eva

17.06.2024

Əla, uğurlar👍🏻

Yazar
  • İstifadəçi adı:

    aysel
  • Ad Soyad:

    Aysel Memmedova
  • Məqalə sayı:

    1

Əlaqəli məqalələr

paper-1-img
Aqronomiya Robotları

04.05.2023

Texnologiya

Texnologiyanın durmadan inkişaf etdiyi müasir dövr yenilikləri aqronomiyadan da yan keçməyib. Bu gün sizlərlə aqronomiyada istifadə olunan bir-birindən fərqli və yararlı robotlarla tanış olacağıq.

paper-1-img
Texnoloji İnkişafların İnsan Davranışlarına və Sosial Mediaya Təsiri

28.10.2021

Texnologiya

Texnologiyanın inkişafı ilə insanların texnologiya ilə qarşılıqlı əlaqəsində fərqliliklər yaratdı. Keçmişdə çox evdə kompüter, telefon və planşet, hətta televizor belə yox idi.

paper-1-img
Metaverse: Yeni Virtual Dünya

19.11.2021

Texnologiya

Bildiyiniz kimi, bu yaxınlarda Facebook-un qurucusu və baş direktoru Mark Zukerberq ,Facebook adının şirkətin gələcəyini adekvat şəkildə təsvir etmədiyini və ad dəyişikliyini təsdiqlədi və “Metaverse”haqqında bəzi məlumatlar verdi.İnsanlarda “Metaverse” nədir? ,Hansı xüsusiyyətlələrə malikdir? və s kimi suallar yarandı.Gəlin bu suallara cavab tapmağa çalışaq.