Kaizen.az - Fərdi İnkişaf Platforması

Kaizen/

Süni intellekt və gələcəyin peşələri: Hansı sahələr bizi gözləyir?

Texnologiya sürətlə irəliləyir və bu inkişafa süni intellekt (AI) öncülük edir. Artıq süni intellekt yalnız filmlərdə gördüyümüz bir anlayış deyil – o, gündəlik həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Telefonlarımız, sosial şəbəkələr, xəstəxanalar və iş yerləri artıq süni intellekt texnologiyalarından istifadə edir.

Bu dəyişikliklər əmək bazarına da ciddi təsir göstərir. İnsanlar sual edir: gələcəkdə hansı peşələr azalacaq, hansılar isə daha çox tələb olunacaq? Bu məqalədə süni intellektin əmək bazarına təsiri, risk altında olan peşələr və gələcəkdə yüksələn sahələr haqqında danışacağıq.

Süni intellekt nədir?

Süni intellekt kompüterlərin insan kimi düşünməsi, öyrənməsi və qərar verməsi prosesidir. AI sistemləri böyük məlumat bazalarını analiz edərək nəticə çıxara bilir və zamanla daha da inkişaf edir.

AI texnologiyasının əsas sahələri bunlardır:

· Maşın öyrənməsi (Machine Learning) – məlumatlardan öyrənərək özünü təkmilləşdirir.

· Nitqin tanınması – səsli əmrləri və danışığı başa düşür.

· Şəkil və video analizi – vizual məlumatları tanıyır və analiz edir.

· Avtomatik qərarvermə sistemləri – verilən məlumatlar əsasında qərarlar qəbul edir.

Bu sahələr əmək bazarında da dəyişikliklərə səbəb olur.

Risk altında olan peşələr

Süni intellekt əsasən təkrarlanan, standart və qaydaya əsaslanan işləri əvəz edir. Yəni yaradıcılıq tələb etməyən, sadə qərar mexanizmi olan işlər daha çox risk altındadır.

Araşdırmalara görə, gələcəkdə aşağıdakı peşələr azalmaq təhlükəsi ilə üzləşə bilər:

· Supermarket və market kassirləri

· Bank əməliyyatçısı və filial kassirləri

· Məlumat daxil etmə operatorları

· Çağrı mərkəzi operatorları (Call center əməkdaşları)

· Anbar və logistika qeydiyyatçıları

· Sadə mühasibat köməkçiləri

· İstehsalat xətti işçiləri (fabrik və zavodlarda)

· Bilet satışı üzrə əməkdaşlar

· Poçt çeşidləmə işçiləri

Məsələn, artıq bir çox ölkədə özünəxidmət kassaları, onlayn bank sistemləri və avtomatik cavab verən chatbotlar insan əməyini qismən əvəz edir.

Fakt: Dünya İqtisadi Forumunun “Future of Jobs Report” hesabatına görə, 2025–2030-cu illər arasında təxminən 85 milyon iş yerinin avtomatlaşdırılma səbəbilə dəyişməsi və ya azalması gözlənilir. Eyni zamanda mövcud işlərin təxminən 44%-i yaxın illərdə yeni bacarıqlar tələb edəcək. McKinsey & Company araşdırmasına görə isə, dünyadakı işlərin təxminən 50%-i texniki baxımdan avtomatlaşdırıla bilən proseslərdən ibarətdir.

Gələcəyin yüksələn peşələri

Digər tərəfdən, süni intellekt yeni və daha maraqlı peşələrin yaranmasına da səbəb olur. Bu sahələr daha çox rəqəmsal və texnoloji bilik tələb edir:

· Süni intellekt mühəndisi

· Data analitik və Data scientist

· Kibertəhlükəsizlik mütəxəssisi

· Robot texnikası mühəndisi

· UX/UI dizayner

· Bulud texnologiyaları mütəxəssisi (Cloud Engineer)

· IoT mütəxəssisi (Internet of Things Specialist)

· Rəqəmsal transformasiya meneceri (Digital Transformation Manager)

· VR/AR inkişaf etdirici (Virtual/Augmented Reality Developer)

· Bioinformatika mütəxəssisi (Bioinformatics Specialist)

· Süni intellekt etikası üzrə məsləhətçi (AI Ethics Consultant)

· Rəqəmsal marketinq mütəxəssisi (Digital Marketing Specialist)

· Enerji texnologiyaları üzrə mühəndis (Renewable Energy Engineer)

Bundan əlavə, insan yaradıcılığı və emosional zəka tələb edən sahələr, məsələn, psixologiya, təhsil və sosial işlər, gələcəkdə daha çox dəyər qazanacaq.

Gələcək üçün vacib bacarıqlar

Müasir dünyada təkcə diplom kifayət etmir. Gələcəkdə uğurlu olmaq üçün aşağıdakı bacarıqlara yiyələnmək vacibdir:

· Analitik düşünmə və problemlərin həlli

· Rəqəmsal savadlılıq və texnoloji adaptasiya

· Xarici dil bilikləri

· Davamlı öyrənmə və adaptasiya vərdişi

Süni intellekt iş dünyasını dəyişdirir, lakin insan faktorunu tamamilə aradan qaldırmır. Əksinə, texnologiyanı anlayan və ona uyğunlaşan insanlar üçün yeni imkanlar yaranır.

Süni intellekt bəzi peşələrin azalmasına səbəb olsa da, bu, yalnız mənfi deyil. Yeni texnoloji bacarıqlar sayəsində insanlar daha yüksək ixtisaslı və maraqlı sahələrdə işləyə biləcəklər. Əsas məsələ dəyişikliklərə qorxmadan uyğunlaşmaq və öyrənməyi davam etdirməkdir.

Yazar

İstifadəçi adı:
Nurcan
Ad Soyad:
Nurcan Cəfərova
Məqalə sayı:
1

Əlaqəli məqalələr

Aqronomiya Robotları

04.05.2023

Texnologiya

Texnologiyanın durmadan inkişaf etdiyi müasir dövr yenilikləri aqronomiyadan da yan keçməyib. Bu gün sizlərlə aqronomiyada istifadə olunan bir-birindən fərqli və yararlı robotlarla tanış olacağıq.

Texnoloji İnkişafların İnsan Davranışlarına və Sosial Mediaya Təsiri

28.10.2021

Texnologiya

Texnologiyanın inkişafı ilə insanların texnologiya ilə qarşılıqlı əlaqəsində fərqliliklər yaratdı. Keçmişdə çox evdə kompüter, telefon və planşet, hətta televizor belə yox idi.

Metaverse: Yeni Virtual Dünya

19.11.2021

Texnologiya

Bildiyiniz kimi, bu yaxınlarda Facebook-un qurucusu və baş direktoru Mark Zukerberq ,Facebook adının şirkətin gələcəyini adekvat şəkildə təsvir etmədiyini və ad dəyişikliyini təsdiqlədi və “Metaverse”haqqında bəzi məlumatlar verdi.İnsanlarda “Metaverse” nədir? ,Hansı xüsusiyyətlələrə malikdir? və s kimi suallar yarandı.Gəlin bu suallara cavab tapmağa çalışaq.